Oosteuropese weemoed

Om wat meer gevoel en begrip te krijgen voor de onvrede en de behoefte aan separatisme in de Oekraïne is het zeker zo handig om ook eens te luisteren naar mensen die gevormd en opgegroeid zijn in de tijd dat het IJzeren Gordijn nog bestond en het staatssocialisme dus hoogtij kon vieren. Want nog altijd lijkt de overtuiging in het Westen te bestaan dat na 1989 met de komst van onder andere de vrijheid van meningsuiting in Oost-Europa de heilsstaat, de vrije markt, de democratische processen en daarmee het geluk van de individuele burgers pas echt een kans hebben gekregen. Hoe dat bezijden de waarheid en de werkelijkheid van de daar nu levende mensen is, blijkt wel uit de getuigenis van een vrouw die in 1984 naar Nederland is gekomen en zich hier vestigde nadat zij haar beroepsopleiding in haar geboorteland in Oost-Europa had voltooid. Ondanks de dertig jaar die zij nu in Nederland woont, waardoor zij in feite volledig vertrouwd en gewend is geraakt aan de hier heersende zeden, regels en gewoonten, kijkt zij ook met weemoed terug op de tijd dat ze nog in Tsjecho-Slowakije leefde. Want ondanks de beperkte vrijheid en het toezicht op alles en iedereen van overheidswege, was het diezelfde staat die er wel voor zorgde dat iedere jongere kosteloos onderwijs kon volgen.

Leerlingen en studenten gingen een paar keer per jaar op school-, ski – en vakantiekamp zonder dat ouders daar een bijdrage aan hoefden te leveren. Werk was altijd gegarandeerd. In de gezondheidszorg werd van staatswege voorzien, terwijl de primaire levensbehoeften nooit onder druk kwamen te staan, omdat de levensmiddelenwinkels steeds adequaat werden bevoorraad, zij het dat de diversiteit in het aanbod natuurlijk beperkt was en in geen verhouding stond tot de overvloed die wij gewend zijn. Waarbij de vraag gesteld kan worden of daar een noodzaak toe aanwezig is, een vraag die met name gesteld wordt door deze vrouw die zowel de ene als de andere situatie heeft meegemaakt en haar vroegere omstandigheden zeker niet als prangend of ingewikkeld heeft ervaren. Eerder overzichtelijk en vervuld van vele zekerheden die het leven toen in Oost-Europa los van de beperkte vrijheden alleszins leefbaar en genietbaar maakten. Want de piramide van Maslow was ook daar van toepassing zoals ook de stelling van Brecht dat altijd eerst het Fressen kommt und dan die Moral. Vandaar die weemoed die in haar woorden doorklonk en die ook de troebelen in de Oekraïne en de behoefte om zich bij Rusland aan te sluiten beslist begrijpelijker moeten maken.

Advertenties

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in De wereld en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Oosteuropese weemoed

  1. sjoerd zegt:

    De vrouw heeft natuurlijk gelijk in dat opzicht. Als je niet van je plek af hoefde te komen was dat prima. Maar de vrouw die ik ooit in Tsjecho-Slowakije zag die bezig was met het opnieuw schilderen van verkeersborden. Die hiervoor alleen een kar te beschikking had waarmee ze langs de wegen liep, vond ik toch schrijnend.

  2. math zegt:

    Die vrouw heeft het natuurlijk in alle opzichten verkeerd met haar “Vroeger was alles beter.” Hier wil ik verder niet eens op ingaan. Dit is een grove belediging voor de huidige wanhoop van de Oekrainers, de slachtoffers, de revoluties, de opstanden in de DDR. Polen, Hongarije, Tsjeho-Slowakije. Herinnert die mevrouw zich niet meer de uren, die ze tevergeefs in de rij stond voor haar dagelijkse boodschappen. En wie mochten er studeren? Vakanties gratis? Is ze vergeten dat ze zelfs haar eigen mening in haar eigen huis moest fluisteren naar vertrouwden, die later door het staats-chantage-systeem niet eens te vertrouwen bleken. Hoe erg dat het allemaal zo snel vervaagt. Natuurlijk is ons politiek kapitalistisch systeem aan dringende wijzigingen toe en moet er meer sociale rechtvaardigheid en plichtmatigheid komen, maar nooit het opofferen van het gevoel van vrijheid, wat een wezenlijke voorwaarde voor menselijk geluk en zinvol leven is.

  3. fairlytrue zegt:

    Dat was ook een situatie die niet kon voortduren. Er was ook geen ‘werk’ maar banen, en aangezien er drie mensen liepen of zaten waar voor één persoon al nauwelijks werk was, is het duidelijk dat er voor iedereen een baan en inkomen was (niet veel) maar niet noodzakelijkerwijs ook werk. School-, sk-i en/of vakantiekamp betekende ook dat de staat de jeugd van hun ouders isoleerde. Het lijkt allemaal mooier dan het is, of was.
    Ik ga hier even uit van de aanname dat het in de CSSR niet veel anders was dan in voormalig Joegoslavië.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s