M. De zoon van de eeuw

Een gedurfd experiment kan het gerust genoemd worden, de documentaire roman die de Italiaanse schrijver Antonio Scurati schreef over de opkomst en de greep naar de macht door Mussolini. Aan de hand van en ook met behulp van historisch materiaal schetste hij in 836 bladzijden de eerste vijf jaren van het publieke leven van de zoon van een smid uit het Noorditaliaanse Predappio die in die periode in een spiraal van alleen maar toenemend geweld de weg vond naar de alleenheerschappij en zo ook het fascisme in Italië wist te vestigen. Voor wie niet echt ingevoerd is in de moderne Italiaanse geschiedenis een verbijsterend relaas, dat de exacte en even misdadige kopie laat zien van de opkomst van het nationaal-socialisme en van Hitler in Duitsland. Welke historie natuurlijk veel bekender is. Waardoor dit boek van Scurati, dat de titel “M” en de ondertitel ‘De zoon van de eeuw’ draagt, wel een eye-opener moest zijn. Voor mij in elk geval wel, onbekend als ik was met het botte geweld dat de vrijkorpsen van veteranen uit de Eerste Wereldoorlog maatschappijbreed met name in de Po-vlakte ontplooiden, vooral namens de landeigenaren, en dat zich bij uitstek richtte tegen de keuterboeren, landarbeiders en hun belangenorganen. In dit bloedig en troebel water was het goed vissen voor Mussolini, die aldus als getalenteerd machtspoliticus en intrigant de ideale enscenering vond om het fascisme als filosofie van de Italiaanse staat te vestigen, met het naakte geweld van knokploegen als hoeksteen daarvan.

Minutieus schildert Scurati dit proces, waar tegelijk ook zijn valkuil zichtbaar wordt. Want door alle details en nog meer door de veelheid aan namen die het hele boek door in steeds wisselende volgordes blijven passeren, blijft “M” constant veel van de lezer vragen, als deze tenminste niet te vertrouwd is met de moderne Italiaanse geschiedenis. Wil men normaliter, ook als er sprake is van meer complexe verhalen met veel personages, toch langzamerhand ingelezen raken, waarbij naslaan in een namenregister op een gegeven moment niet meer zo nodig is, bij Scurati is daar dus geen sprake van. Wat het lezen van zijn roman tot een stevige klus maakt, te meer ook omdat zijn stijl niet de toegankelijkste is, want zich kenmerkt door hoofd – en bijzinnen die nogal eens door elkaar willen meanderen. Waardoor je meer dan eens op zoek moet naar de draad, die je als lezer ergens bent kwijt geraakt. Zodat het geen verbazing mag wekken dat ik, hoewel ik “M” met grote aandacht en vaker met verbijstering heb gelezen, het nog niet weet of ik de volgende twee delen van de door Scurati beoogde trilogie waarin het leven en doen van Mussolini tot op het allerlaatst zal worden beschreven en verklaard, wel zal lezen. Gewoon omdat inspanning ook zoiets als ontspanning moet bieden. En daar was het dit keer toch soms wel zoeken naar.

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s