Volgens Chris Kijne

Documentairemaker Chris Kijne heeft een belangwekkend pamflet geschreven, dat ik hier, zij het in geparafraseerde en enigszins verkorte vorm, met de grootste mogelijke instemming  plaats.
                                                                                    ‘Al een jaar of twintig schreeuw ik het van de daken. Eindeloos heb ik het, in talloze varianten, opgeschreven. Honderd keer heb ik verwezen naar Tony Judt, de man die het het welsprekendst heeft uitgelegd, die definitieve versnippering van het sociale contract dat sinds de Tweede Wereldoorlog over de hele politieke breedte was ondersteund. Die politieke draai van de laatste dertig jaar blijkt nu met de dag rampzaliger. In de ideologische mist die ontstond na de Val van de Muur, raakte de sociaal-democratie, belangrijkste beschermheer van de kwetsbaarsten, definitief de weg kwijt.
                                                                                      De politici van de wederopbouw maakten een preciese analyse van de werkelijkheid voor de oorlog: economisch laissez-fair beleid veroorzaakte groeiende ongelijkheid zonder sociale politiek om de gevolgen op te vangen. Gedereguleerde financiële sectoren versterkten dat verschijnsel, met uiteindelijk een diepe crisis als gevolg. Terecht werd, in de eerste decennia na de oorlog, kamerbreed en Europabreed ingezien dat precies dát een van de belangrijke oorzaken was voor de existentiële crisis van  de democratie in het interbellum, het opkomen van populistische rattenvangers en de uiteindelijke oorlog die zij ontketenden. Dat nooit meer; de gedachte hield een kleine veertig jaar stand. In de loop van de jaren tachtig kregen de verkeerd begrepen problemen van die verzorgingsstaat en de groeiende macht van het grote bedrijfsleven een politieke vertaling in het Verenigd Koninkrijk van Margaret Thatcher en de Verenigde Staten van Ronald Reagan. Al snel zou Nederland, onder leiding van VVD en CDA, meehobbelen: de overheid, die tot die tijd het grootste deel van de burgers beschermde tegen de poolwind van onbegrensde marktwerking, werd tot probleem verklaard.
                                                                                       Langzaam verdampten de politieke krachten die daar altijd tegen hadden gestreden. En vóór sociale zekerheid. Voor sociale woningbouw. Voor gegarandeerde zorg die geen speelbal is van commerciële krachten. Voor alle nutsvoorzieningen die bij uitstek een gemeenschapstaak vervullen. In de ideologische mist die ontstond na de Val van de Muur, raakte de sociaal-democratie, belangrijkste beschermheer van de kwetsbaarsten, definitief de weg kwijt. De ideologische veren vlogen in het rond, de duivel en zijn oude moer werden geprivatiseerd, de Rode Haan veranderde in een geplukte soepkip. De eerste waarschuwing voor de inktzwarte gevolgen die het verdampen van verstandig links zou hebben, was Pim Fortuyn. De eerste politieke avonturier die zich, op een vermoedelijk destructieve manier – hij heeft het zelf niet kunnen bewijzen – meester zou maken van de groeiende burgerwoede. Door de terechte kritiek op het verwaarlozen van de zorg voor burgers te koppelen aan een xenofoob programma van gesloten grenzen.
                                                                                        De rest is helaas geen geschiedenis, maar onze werkelijkheid van nu. Donald Trump is de voorafschaduwing van wat Europa het komende jaar te wachten staat. Leest u alstublieft het glasheldere commentaar op zijn verkiezing van de conservatieve columnist David Brooks in The New York Times. Brooks’ oproep tot een derde partij lijkt uitsluitend gericht op Amerika, maar dat is schijn. Zijn politieke dichotomie van sociaal en open versus sociaal en gesloten is ook voor ons essentiëel. En ook ik heb, god betere het in ons politieke Kakofonië, behoefte aan een nieuwe partij. Een partij dus, die sociaal beleid en de dempende kracht van de overheid combineert met een open blik naar de wereld. Een partij die globalisering niet demoniseert, maar reguleert. Een partij die xenofobie bestrijdt en zoiets als internationale solidariteit weer vormgeeft. En ik heb heel erg behoefte aan een politicus die ik kan gelóven, als hij met zo’n programma komt.
                                                                                        Want nog nooit is de PvdA diep door het stof gegaan en gaf ze er blijk van zich de ogen uit de kop te schamen voor de ideologische gekte van de afgelopen twintig jaar. Nog nooit heb ik GroenLinks luid en duidelijk horen uitspreken dat ze inderdaad te veel een bakfietspartij is geweest, die óók te hard met die dwaze Derde Weg heeft geflirt. Juist bij de SP mis ik deerlijk een verhaal dat de eigen achterban kan meenemen in de nóódzaak van arbeidsmigratie en tégen het discours van de ‘oncontroleerbare migrantenstroom’. Nog nooit heeft  D’66 zich verontschuldigd voor haar neo-liberale praatjes. Nog nooit betuigde het CDA spijt voor haar collaboratie toen het enige antwoord op populisme, demagogie en anti-democratische angstverkopers, de sociale orde van de jaren vijftig, zestig en zeventig, werd gesloopt. De VVD vindt dat nog steeds een goed idee. Dus ben ik woedend en voel ik me niet gehoord.’

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in Politiek. Bookmark de permalink .

6 reacties op Volgens Chris Kijne

  1. Peter zegt:

    Interessant. Dank. Hier zou ik ook weer op willen reageren, want de tekst schuurt, het is een pamflet, misschien een andere keer.

    • Peter zegt:

      We stonden erbij, maar we zien het altijd te laat. Dat is de mens. We doen eerst vrolijk mee, en laten ons verleiden, we zijn er een onderdeel van en voeden we de loop van de tijd en de gang van zaken. Pas achteraf, zien we het. Dat zeggen we hadden we het geweten. Valt er iemand iets te verwijten? Je je zou ze kunnen aanwijzen, maar laten we ook onszelf daarbij uitsluiten.

  2. math zegt:

    Hier is toch een en ander over op te merken. Of ik nog terug zou willen naar de sociale orde van de jaren 50, 60, 70? En dat systeem over deze complexe wereld uitrollen? Welk land heeft dan een beter systeem? Bhutan met zijn nationale gelukseconomie? Ook ons huidig systeem is verre van goed, maar wie heeft de oplossing? Maar nergens hoor ik iets of iemand over de overbevolking op deze planeet. Over 33 jaar 9 á 10 miljard mensen? Als dat nou eens zou minderen naar 5 miljard !

  3. Ximaar zegt:

    Ik ken Chris Kijne vooral als presentator van Met het oog op margen. Daar stelt hij zich meer op als journalist. Documentaires van hem zijn me niet bekend, maar misschien heb ik er onbewust wel eens naar geluisterd of gekeken.

    Met zijn verhaal heb ik op bepaalde punten moeite. Daarbij spingt voor mij globalisatie er uit. Hij geeft aan daar een voorstander van te zijn en juist die globalisatie heeft ervoor gezorgd dat we alles in het goedkopere China laten maken en middels zwaar vervuilende containerschepen naar de rest van de wereld laten vervoeren. Kortom de productiebanen voor lager opgeleiden verdwijnen uit de EU en Noord-Amerika en dat geeft veel wrevel. Het is misschien beter om globalisatie anders te benoemen en te verdelen in kennisuitwisseling (waar volgens mij tot nu toe niet zoveel mis mee is) en uitbuiting waarbij nu via globalisatie arbeiders in landen tegen elkaar worden uitgespeeld.

    • Peter zegt:

      Chris Kijne is redacteur, interviewer en presentador bij de VPRO. Zijn specialiteit is vooral de internationale politiek. Onlangs was hij ook in de VS waar hij verslag deed van de verkiezingen. Ik kan me zijn schrik en teleurstelling en verlangen naar de oprechte eerlijke politicus wel voorstellen. Ik had ook graag in een wereldorde willen leven zoals de VPRO ons deze vaak (en nog) (heeft) voorgespiegeld, een wereld met eerlijke mensen met het hart op de juiste plek en een open blik naar de toekomst. Ik heb maar al te vaak meegemaakt dat onder het zogenaamde volk, onder kwetsbaren en denkers en doeners (ter linker of rechter) op de een of andere manier op een gegeven moment de rot toeslaat. Het volk krijgt wat het verdient, niet meer en niet minder. Als journalist weet hij beter, als mens blijft hij een beetje naïef en dat is dan weer mooi aan de man.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s