Over willen en kunnen

Soms zijn ook grote schrijvers net mensen. Neem nou de herontdekte en veelgeprezen Duitse romancier Hans Fallada, die zoals zijn zojuist verschenen biografie laat zien, werkelijk alle ongemakken en onvolkomenheden belichaamde die hem zo aards en zo tastbaar maakten. Logisch dat zijn proza daarom zo toegankelijk is, als het de vertolking is van wat bij mensen zo al te pas komt, zeg maar komt kijken. Fallada, de beschrijver en tegelijk de verpersoonlijking van het menselijk tekort, dat bij hem wel het meest zichtbaar werd gedurende de nazitijd en de Tweede Wereldoorlog. Want het waren juist zijn gebreken en beperkingen die hem verhinderden moedige keuzes te maken zoals veel van zijn Duitse collega’s wel deden. Of misschien konden doen omdat ze van niks en niemand afhankelijk waren in tegenstelling tot Hans Fallada, die zich daarmee toch in al zijn aardsheid laat kennen en daardoor zo herkenbaar is. Want wie is in staat om onder druk van de tijd en de omstandigheden de tegendraadse keuzes te maken en de strijd om te overleven op de tweede plaats te zetten en ondergeschikt te maken aan primaire gevoelens en principes? Al verschillende malen in mijn leven ben ik wat dat aangaat ook bij mijzelf te rade gegaan. En uiteraard liep mijn antwoord op die vraag de eerste keer over van moed en bevleugeld zijn. Maar dat was toen jeugd en romantiek bij mij nog samengingen en ik mij nog aan God noch gebod gebonden achtte.
Vandaar, zeg ik nu. In de wetenschap dat nadien de bakens bij mij haast als vanzelf werden verzet in de richting van het overleven, omdat ik mij verantwoordelijk wist voor vrouw en kinderen. Waarmee de tijden van het avontuur, het aangaan van risiko’s en je leven op het spel zetten ten dienste van abstracties, zoals vrijheid, democratie en vaderland zijn, niet meer aan de orde waren en ik precies begreep waarom mijn vader diezelfde keuze had gemaakt. Hij trouwde om tewerkstelling in Duitsland te voorkomen, maar moest wel wacht langs de spoorlijn bij Culemborg lopen. Niks heldhaftigs aan. Hoogstens voor zijn eigen kleine kring, die aan zijn moed wel degelijk een boodschap had en waarmee hij naar zijn vermogen zijn eigen menselijke maat hield, zoals Fallada dat ook deed of misschien wel voor zichzelf moest doen. Zodat zich de conclusie opdringt dat het dus toch weinigen is gegeven  om de grenzen van hun tekort te overschrijden en grootse en meeslepende daden te verrichten, waarover de geschiedenis dan nog lang zal verhalen. Dat zullen uiteindelijk alleen diegenen zijn waarvan het bloed altijd of haast van nature kruipt waar het niet gaan kan, die niet anders kunnen, omdat het gevoel hen dat ingeeft of vanwege toch zoiets als principes. Met een verstand dat even op hold staat, tenzij men al helemaal niets te verliezen heeft, dus het eigen leven in de waagschaal stelt of zelfs prijs geeft. En ik ben inmiddels zover dat ik dat heel moeilijk begrip. Omdat ik het liefst bij mijzelf wil blijven, in mijn eigen schaduw, zonder daar nog overheen te hoeven springen.

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in Persoonlijk en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s