Vrijheid van meningsuiting

De afgelopen dagen is er naar hartelust gejongleerd met het begrip ‘vrijheid van meningsuiting’. Begrijpelijk als het opeens zo met bot geweld onder druk wordt gezet, zoals in Parijs is gebeurd. Geen twijfel over mogelijk. Zoals het evenzeer voor de hand ligt dat die aanslag op dat elementaire democratisch recht als een direkte aanval op het eigen bestaan, op de eigen vrijheid van denken werd ervaren. Maar tegelijkertijd roept die massieve en collectieve reflex wel vragen op en mag ze ook in bredere kaders en tegen andere achtergronden geplaatst worden. Een poging tot nuance, verdieping, misschien zelfs relativering is net zo op zijn plaats. Want is dat recht op vrijheid van meningsuiting, dat nu zo hartstochtelijk door iedereen en ook nog zichtbaar wordt beleden en geclaimd, wel echt zo diep en wezenlijk verankerd in ieders bewustzijn? Of is hier veel eerder een recht aan de orde dat als basisrecht wordt ervaren door een maatschappelijke voorhoede die tegelijk de middelen en mogelijkheden heeft om haar omgeving met haar noodkreet dezelfde kant op te beïnvloeden en te mobiliseren? Het zou zo maar het feitelijk beeld kunnen zijn dat zich de afgelopen dagen voor onze ogen heeft ontrold, durf ik te beweren, gevoed als ik word door mijn twijfel of het recht op de vrijheid van meningsuiting nu echt dat recht is waarvoor elk lid van onze samenleving primair en dus zonder uitzondering en voorbehoud te hoop loopt. O.k., als ieder deelt in de welvaart, lijkt dit een logische omstandigheid als zo’n recht bedreigd wordt.

Maar of de inbreuk daarop en of het recht als zodanig echt onverkort en altijd leeft en aktief deel uitmaakt van ieders gedachtengoed dan wel bestaan, blijft voor mij een vraag. Welke vraag niet zo maar uit de lucht komt vallen, maar nog altijd haar oorsprong vindt in waarnemingen en leerstellingen zoals die bijvoorbeeld terug te vinden zijn in de pyramide van Maslow of in het economische determinisme van Karl Marx, welke beiden hun krachtige condensering kregen in de uitspraak van Bertold Brecht die zeker wist dat “Erst das Fressen kommt und dann die Moral”. Welke cynische opvatting die wel gestoeld is op de bittere werkelijkheid, haar bevestiging krijgt in het heimwee van veel oudere Duitsers, die hun weg in de moderniteit van de Bondsrepubliek niet kunnen vinden, dus terugverlangen naar de zekerheden van de vroegere DDR. Zoals dat ook weerspiegeld wordt in de erkenning door voormalige inwoners van Oostbloklanden dat de onvrijheid van destijds toch betrekkelijk was omdat daar het nodige tegenover stond, zoals de gegarandeerde en gratis rechten op bijvoorbeeld onderwijs en gezondheidszorg. Oftewel materiële bestaanszekerheid waarvoor andere vrijheden moesten worden ingeleverd, waarvan het gemis meestal door een intellectuele voorhoede pijnlijk werd ervaren. En het is met name die omstandigheid, dat historische feit die bij mij de vraag oproept of het wel zo’n vaart loopt met die aktuele vrees naar aanleiding van de aanslag op Charlie Hebdo dat het recht op vrijheid van meningsuiting in het geding zou zijn. Is hier echt sprake van een massale, collectieve reflex? Of zijn er in al die uitingen van woede toch andere zaken aan de orde?

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in De wereld en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

7 reacties op Vrijheid van meningsuiting

  1. BESPIEGELAAR zegt:

    Mag ik mij aansluiten in de aannames in deze bespiegeling , met name als maslov met de behoeftenpyramide, marx met de analyse van boven en onderbouw worden geciteerd ,met uiteraard als sluitstuk de uitspraak van bertold brecht met de beroemde zin ZUERST DAS FRESSEN AND DANN kommt DIE MORAL
    Overigens ben ik van mening dat een gesprek in buitenhof met de minister-president als een farce betiteld moet worden, maar dit terzijde !!! Doe dit de kijker/luisteraar niet aan, dames en heren van de redactie van buitenhof !!!! De kloof tussen politiek en electoraat wordt er alleen maar groter door. De hier genoemde maatschappelijke voorhoede brengt ons steeds verder van huis.

  2. Mack zegt:

    We hebben gewoon wat meer wijze mensen nodig op tv om de gekte te temperen. Vrijheid van meningsuiting betekent dat je niet vervolgd kunt worden door de overheid. Het betekent niet dat je alles kunt zeggen. Als je vermoord wordt om een mening door moslim extremisten, dan komt dat omdat zij het recht in eigen hand hebben genomen, het is immers verboden om te moorden. Het is een zeer extreme reactie van iemand die het niet met je eens is, een ander geeft je misschien eens een klap voor je kop, weer een ander heeft een tegenargument en weer een ander zegt niks en loopt door. Dus de vrijheid van meningsuiting is niet in het geding, onze overheden wijzigen de wet niet.

  3. pjotr zegt:

    Zoals Mack al aangeeft, zijn er verschillende manieren om een mening te uiten. C’est le ton qui fait la musique.
    Als ik het ergens niet mee eens ben, kan ik dat in netjes afgewogen woorden duidelijk zeggen, zonder iemand direct grof te beledigen.
    Ik kan ook op zoek gaan naar de eksterogen op de langste tenen van degene, wiens mening ik niet deel, en daar met mijn volle gewicht op gaan stampen.
    In mijn eerstgenoemde reactiepatroon meen ik het volste recht te hebben op de vrijheid om mijn mening te uiten. Hoe gerechtvaardigd is mijn claim in de laatstgenoemde reactie?

  4. Margo zegt:

    Ik weet niet hoe andere mensen denken en welke waarden voor hen het belangrijkst zijn. Voor mij geldt wel (na das Fressen, want leven komt eerst) dat vrijheid van meningsuiting voorop staat. De rechter is er om uit te maken of iets niet kan, niet de kalasjnikovs. Zo werkt dat in een beschaafde wereld.

  5. Ximaar zegt:

    Vrijheid van meniningsuiting is prima, maar dat is voor mij iets anders dan de ongebreidelde vrijheid tot kwetsen.

    Zelf heb ik regelmatig in situaties verkeerd dat ik mezelf geen vrijheid tot meniningsuiting gaf. Kan zijn dat die ander een stuk groter en/of streker is. Nederland is op die manier vaak poeslief tegenover de USA, waar toch echt wel wat aan mankeerd. We zijn ook redelijk lief tegen China om economische redenen. Zelf heb ik bij klanten woorden ingeslikt om hen niet tegen mij of mijn baas in het harnas te jagen. Het is niet makkelijk, maar ik kan er goed mee leven zoals erg veel mensen er goed mee kunnen leven.

    Charlie Hebdo zat toch meer aan de kant van Gregorius Nekschot en daarmee meer aan de kant van het (onnodig) kwetsen. Dat houdt natuurlijk niet in dat een ander naar wapens mag grijpen.

    Eigenlijk vind ik vrijheid van privacy misschien wel belangrijker en die krijgt door dit gedoe vast weer klappen. Maar goed een groot deel van de wereldbevolking heeft die vrijheid al behoorlijk ingeleverd bij die knul van Zuckerberg.

  6. Dhyan zegt:

    Ik kan daar heel kort over zijn, doe maar eens iets aan je lange tenen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s