De arme verkwister

Sinds enkele jaren wordt Ernst Weiss (1882 – 1940) als een van de belangrijkste Duitstalige schrijvers van de twintigste eeuw gezien en wordt hij op eenzelfde niveau gerangschikt als zijn tijdgenoten Kafka, Roth, Zweig en Werfel. Wat het raadsel van zijn vergeten zijn alleen maar groter maakt. Want hoe kon een man die zulk belangrijk werk heeft afgeleverd, zo in de vergetelheid raken? Die vraag bekroop mij des te meer bij en na het lezen van zijn belangrijkste en meest omvangrijke roman “De arme verkwister“, welke hij in 1936 schreef. Dit verhaal over een oogartsenfamilie met in haar middelpunt een naar genegenheid en steun hunkerende oudste zoon is gesitueerd in de nadagen van de Oostenrijks – Hongaarse dubbelmonarchie en de eerste jaren na de Eerste Wereldoorlog. Centraal staat de ontwikkeling en het leven van die oudste zoon dat voortdurend beheerst 9200000002405480wordt door de slagschaduw van zijn vader die in alles daaraan en aan diens gevoel richting geeft. De permanente innerlijke tweestrijd die bij die zoon daardoor bestaat, verwoordt Weiss gloedvol, hoewel de pathetiek en het extra zetten van accenten in emoties, processen en gebeurtenissen door hem niet wordt geschuwd.

Met als gevolg dat zijn stijl voor de tijd waarin dit boek tot stand kwam, gedateerd aandoet en meer lijkt op het naturalisme met zijn vaker overtrokken sentimentaliteit en somberte, zoals dat rond 1900 vooral gangbaar was. Voor mij was het verschil in stijl en thematiek ten opzichte van Kafka, maar ook Nederlandse schrijvers als du Perron en Slauerhoff die hun beste tijd kenden tussen de twee wereldoorlogen, opvallend. Waardoor “De arme verkwister” per slot van rekening een duidelijke tweeslachtigheid in mijn waardering en oordeel teweegbracht. Als psychologische roman, als beschrijving van de wijze waarop de geestesgesteldheid, het liefdesleven van een jongeman zich door alle maatschappelijke en persoonlijke turbulenties heen ontwikkelt, is het een bijzonder stuk werk dat Weiss heeft afgeleverd. Bezwaarlijk zijn echter wel de vele accenten die vaker ten overvloede worden gezet en zo een verhaal doen ontstaan met gemoedsbewegingen die gemeten naar de maatstaven van onze tijd toch te zeer over de top zijn geraakt en daarmee het tempo uit de vertelling halen. Wat afbreuk doet aan de kwaliteit die “De arme verkwister” beslist in zich heeft.

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s