‘De eeuwige bron’

Een paar maanden geleden, om precies te zijn op 12 oktober, refereerde ik hier aan het feit dat het bestaan van de Amerikaanse schrijfster en filosofe Ayn Rand nog nooit tot mij was doorgedrongen, terwijl haar toch een grote betekenis en invloed werd toegekend. Dat leverde hier en ook in mijn direkte omgeving zulke heftige reacties op dat ik daardoor mijn voornemen om haar boek “De eeuwige bron” te lezen maar versneld ten uitvoer heb gebracht. Ik was namelijk enorm nieuwsgierig geworden. Welnu, inmiddels 750 bladzijden verder, ben ik wel wijzer geworden over wat zij de wereld te vertellen heeft gehad. Kort, heel kort samengevat, zegt zij met zoveel woorden dat de vooruitgang in de wereld slechts tot stand kan komen door de scheppende mens, die daartoe uitsluitend de kracht haalt uit zijn eigen ik en slechts op dat kompas vaart. Concessies, compromissen komen in diens wereld niet voor, laat staan dat er rekening wordt gehouden met andere mensen, medemensen. Zodra dat gebeurt, zak je als individu af naar het niveau van de tweedehandsmens en is elke bijdrage aan de vooruitgang uit te sluiten. Waarmee Ayn Rand met zoveel woorden zegt dat het onomwonden voor jezelf gaan, het staalharde egoïsme de hoogste deugd is en het rekening houden met anderen, het altruïsme, als grootste ondeugd beschouwd moet worden. En deze levensleer zet zij uiteen in de 750 bladzijden die haar boek “De eeuwige bron” telt en waarin zij de eenmansstrijd van haar ideale mens, de architect Howard Roark, beschrijft. Beweerd wordt dat het boek het leven van velen veranderd zou hebben, dat het na de Bijbel het meest gelezen boek in de Verenigde Staten is en dat het tot de klassiekers van de wereldliteratuur behoort.

Het zal allemaal best waar zijn maar afgezien van het feit dat haar ideologie bij mij op geen stukken na is binnengekomen, hoewel ik een enkel element er zeker van onderschrijf, vind ik dat er op “De eeuwige bron” als literair werk heel veel is aan te merken, zoveel dat ik Ayn Rand onmogelijk kan vergelijken met haar Amerikaanse tijdgenoten als Hemingway, Salinger of Updike. In de verste verte niet. Want haar hoofdpersonen komen in het verhaal niet echt tot leven, maar blijven veel meer de prototypes die een deel van haar filosofie belichamen. Met als gevolg dat ook de dialogen zo onmogelijk en onwerkelijk klinken dat je wel moet konkluderen dat dit geen mensen van vlees en bloed kunnen zijn. Duidelijk zal daarom ook zijn dat de atmosfeer tussen al deze hoofdpersonen er een is van een kilte die in laboratoria voorkomt, waardoor het verhaal, de reeks van gebeurtenissen, eigenlijk nergens echt tot leven komt. Aan de andere kant is het wel zo dat in de hele vertelling een zekere vaart zit die je als lezer dwingt om maar verder en verder te gaan. Rand verstaat de kunst van het hanteren van de pageturner en cliffhanger als de beste. Dat moet haar nagegeven worden. Maar voor de rest is “De eeuwige bron” mij niet bijgebleven als dat boek dat je dat prettige gevoel gaf als je het had uitgelezen. En misschien vat dat nog het beste de tekortkoming ervan samen, namelijk dat het veel pretendeert, maar weinig tot niets achterlaat.

Over robschimmert

een senior met een brede belangstelling en een sterke maatschappelijke betrokkenheid, die daaraan op schrift en in de vorm van een weblog vooral uitdrukking wil geven.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

15 reacties op ‘De eeuwige bron’

  1. Mack zegt:

    Dit logje had je al een keer aangekondigd. Het boek werkt niet op mijn leesdrang. Wat ik vreemd vind dat de bijbel het meest gelezen boek is, en dit, met tegenovergestelde boodschap op de tweede plek komt. Republikeinen/Democraten?

  2. Mack zegt:

    Oh, dat is de eerste zin, dat je het al had aangekondigd. Opletten.

  3. RadaR zegt:

    Knap dat je het hebt uitgelezen. Maar ook noodzakelijk, omdat de ware gedaante van Rand [in zachte bewoordingen: een super-egoist met sterk paranoide trekjes] inmiddels bij je is binnengekomen. En lichte euforie aan jouw kant blijkt veranderd in realiteitszin.

  4. Frankie zegt:

    Ik hou mijn kennis tegenwoordig voor me. Om eenzelfde reden als ik vind dat Rand haar kennis beter voor zich had kunnen houden. Ik vraag me af of ze nu zo naief was of zo harteloos. Ik vrees dat het laatste het geval was.

  5. Fien zegt:

    Ik ga met kerst Bonita avenue van Peter Buwalda lezen. En die eeuwige bron laat ik lekker voor wat het is.

    • Margo zegt:

      Aargh vindt Bonita Avenue een ontstellend vervelend boek.

      • Fien zegt:

        Eerst ga ik het lezen, dan zal ik zeggen of dat klopt.

        • Margo zegt:

          Het geval blijkt dat mijn man dit boek onder de kerstboom kreeg. En dat ik het heb gekocht. Nou weet ik wel dat ik een boek kocht voor mijn man namens de kerstman, maar dit boek??? Ik kreeg het mooi ingepakt mee, dus keek even op toen het werd uitgepakt. Nou ja ik weet af en toe van voren niet meer dat ik van achteren leef.

  6. Jolie zegt:

    Een fijne recensie… Prettig om te weten dat ik dit boek in elk geval niet hoef te lezen. (OK, tenzij ik ooit een aanval krijg van de behoefte aan ergernis, maar ik vermoed dat ik dan gewoon WakkernNL-tv aanzet: genoeg instant-ergernis en kromme tenen.)

  7. Anoniem zegt:

    Misschien pakt het boek je minder omdat je jezelf niet in het hoofdpersonage herkend? Herkende jij je als blogger en recensist meer in het personage van Toohey ? 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s